newarab.com sayti fotosurati
Suriya xavfsizlik kuchlari may oyi boshida xorijiy jangarilardan biri bilan sodir boʻlgan baxs-munozara norozilik namoyishlari va otishmalarga aylanib ketganidan soʻng, ularga qarshi reydlar oʻtkazdi. Bu haqda Reuters agentligi xabar berdi.
Jumladan, asli oʻzbekistonlik boʻlgan jangarilar hukumat xavfsizlik kuchlariga oʻq uzganlikda ayblanib hibsga olingan vatandoshining ozod qilinishini talab qilishgan. Oʻz-oʻzidan paydo boʻlgan norozilik qurolli toʻqnashuvlarga olib kelgan. Guvoh, etnik oʻzbek, «Ozodlik»ga (Ozodlik radiosining oʻzbek xizmati) 6 may kechasi Idlibning Kafriya va al-Fua tumanlarida elektr energiyasi va mobil telefon aloqasi uzilganini, shundan soʻng xavfsizlik kuchlari oʻzbeklarning uylariga bostirib kira boshlaganini aytgan. Oʻzbeklar qarshilik koʻrsatishgan va tumanlarda vaqti-vaqti bilan otishmalar ovozlari eshitilgan. «Ozodlik» manbasining soʻzlariga koʻra, kamida 18 nafar oʻzbek jangchisi hibsga olingan. Ulardan koʻpchiligining taqdiri noma'lum.
«Ozodlik» manbasining soʻzlariga koʻra, koʻplab oʻzbek jangarilari Suriyaning amaldagi prezidenti Ahmad ash-Sharaa 2024 yil dekabr oyida Bashar Asad rejimini agʻdarishda faol ishtirok etgan oʻzbeklarga xiyonat qilganiga ishonishadi. Ahmad ash-Sharaaning oʻzi 2016 yilgacha «Al-Qoida»* bilan yaqin aloqada boʻlgan, keyin u tashkilotdan ajralib chiqqanini e'lon qilgan va «Hay'at Tahrir ash-Shom»ga asos solgan.
Yangi Suriya hukumati 2011 yildan soʻng fuqarolar urushida Asadga qarshi kuchlar tomonida jang qilish uchun kelgan xorijiy jangarilar ustidan nazorat oʻrnatishga harakat qilmoqda. Minglab xorijiy fuqarolar yangi Suriya armiyasiga qoʻshilgan. Ulardan bir nechtasi hatto yuqori lavozimlarni ham egallagan. Masalan, sobiq iordaniyalik jangari Respublika gvardiyasi qoʻmondoni etib tayinlangan. Yana biri, avstraliyalik, Suriya suveren boylik jamgʻarmasini boshqaradi. Tojikistonlik etnik oʻzbek Sayfiddin Tojiboev Mudofaa vazirligi tarkibiga kirgan. «Ozodlik» manbasining soʻzlariga koʻra, u koʻplab sobiq oʻzbek jangarilarini birlashtirgan guruh qoʻmondoni etib tayinlangan.
«Sayfiddin Tojiboev oʻzining obroʻsi va martabasi uchun atrofiga sodiq tarafdorlarini toʻplagan. U ash-Sharaaning sodiq xizmatkori. Hozirda u «Abu Ubayda» brigadasi qoʻmondoni, polkovnik. Bu brigada eng katta oʻzbek guruhi hisoblanadi. Boshqa guruhlarda oʻzbeklar ancha kam», — deydi «Ozodlik» manbasi.
Reuters ma'lumotlariga koʻra, 2025 yilda Suriyada taxminan 1500 oʻzbek jangarilari boʻlgan. New York Times gazetasi Asad agʻdarilgandan soʻng ularning ba'zilari mahalliy ayollarga uylangani, oila qurgani va oʻz bizneslarini ochganini aniqlagan. Aksariyati oʻz yurtida uzoq muddatli qamoq jazosiga hukm qilinishi mumkin, shuning uchun koʻpchilik Suriya fuqaroligini olishni istaydi.
ℹ️ Markaziy Osiyo mamlakatlaridan kelganlarni ham oʻz ichiga olgan xorijiy jangarilar 2011–2012-yillari Suriyaga kela boshlaganlar. Ular radikal islomiy tashkilotlarga qoʻshilishgan, ularning asosiysi «Iroq va Shom Islom Davlati»* (IShID) boʻlgan. U Suriya va Iroqdagi ulkan hududlarni egallab olishga muvaffaq boʻlgan. Tadqiqotchilarning hisob-kitoblariga koʻra, faol janglar paytida mojaroda Oʻzbekiston, Qirgʻiziston, Qozogʻiston, Tojikiston va Turkmanistondan 4000 gacha odam ishtirok etgan. Asad rejimi agʻdarilgandan soʻng Suriyada qolgan Markaziy Osiyo mamlakatlaridan kelgan jangchilarning aniq soni noma'lum.
* RF va Oʻzbekistonda terrorchi sifatida tan olingan tashkilot
