O'zbekiston hukumati kichik va o'rta biznesga kredit berish uchun maxsus raqamli platformani ishga tushiradi. Tizimga sun'iy intellekt (SI) texnologiyalari faol ravishda integratsiya qilinadi. Jumladan, 2026 yil 1 dekabrdan boshlab tadbirkorlarning moliyaviy xizmatlardan foydalanish imkoniyatlarini kengaytiradigan muqobil skoring modeli* joriy etiladi. Prezident Shavkat Mirziyoyev matbuot xizmatining ma'lumotlariga ko'ra, rasmiylar ushbu choralarni 25 may kuni Prezident Shavkat Mirziyoyevga taqdim etishdi.
*«Skoring» — bu bankning shaxs yoki tashkilotga bergan kreditining ishonchliligini hisoblash uchun ma'lumotlar va matematik modellardan foydalanadigan avtomatlashtirilgan qarz oluvchilarni baholash tizimi.
Biznesga moliyaviy yordam ko'rsatish bo'yicha bir qator dasturlar amalga oshirilganiga qaramay, ushbu sektor jiddiy qiyinchiliklarga duch kelayotgani ta'kidlandi. Hozirda tadbirkorlarga ajratilgan kredit portfeli 218 trillion so'mni (18 milliard dollardan ortiq) yoki yalpi ichki mahsulotning 12 foizini tashkil etadi. Shu bilan birga, onlayn tarzda ajratilayotgan ta'minotsiz mikrokreditlar ulushi kam. Ta'minotsiz onlayn mikrokredit ajratish jarayoni o'rtacha 7 kungacha vaqt olmoqda. Tadbirkor kredit olish uchun bir nechta bank takliflarini bir joyda ko'rish, solishtirish va o'ziga maqbul shartlarni tanlash imkoniyatiga ega emas.
Shu munosabat bilan taqdimotda raqamli moliyaviy platformani ishga tushirish taklif qilindi. U orqali tadbirkor kredit olish uchun ariza beradi, bir nechta banklardan tijorat takliflarini oladi, ularni taqqoslab, o'ziga qulayini tanlaydi. Platforma «Elektron hukumat» tizimining raqamli ma'lumotlar bazalari bilan integratsiya qilinadi. Kichik va o'rta biznes sub'ektlariga oid ma'lumotlar avtomatik ravishda olinib, banklarga taqdim etiladi. Bu kredit berish jarayonida hujjat yig'ish, ortiqcha vaqt sarflash va inson omilini kamaytirishga xizmat qiladi.
Alohida e'tibor muqobil skoringga qaratiladi. An'anaviy protsedura kredit tarixiga urg'u bersa-da, yangi yondashuv biznes faoliyati, kommunal to'lovlar, aylanma mablag'lar, soliq va boshqa raqamli ma'lumotlar kabi bir qancha omillarni hisobga oladi.
Kelajakda sun'iy intellekt tadbirkorning kredit tarixini yaxshilash, potentsial xavflarni baholash va biznesni rivojlantirish bo'yicha tavsiyalar ishlab chiqish uchun ishlatilishi rejalashtirilgan.
Tijorat banklari tomonidan «AI maslahatchisi» dasturini ishga tushirish ham nazarda tutilmoqda. Mazkur dastur mahallalar ixtisoslashuvi va o'sish nuqtalarini hisobga olgan holda biznes g'oyalarni ishlab chiqish, ularni moliyalashtirish imkoniyatlarini aniqlashga ko'maklashadi.
Kichik biznesni uzluksiz qo'llab-quvvatlash dasturi doirasida ham qo'shimcha yengilliklar belgilanmoqda. Avval dastur doirasida mikrokreditdan foydalangan va ijobiy kredit tarixiga ega tadbirkorlar uchun mikrokreditning garovsiz qismi 100 million so'mdan (8300 dollar) 200 million so'mgacha (16600 dollar) oshiriladi. Bundan tashqari, kredit yoki lizing miqdoridan qat'i nazar, davlat 5 milliard so'mgacha (416 500 dollar) foiz xarajatlarini qisman qoplaydi.
Yig'ilishda har yili o'z faoliyatini kengaytirgan va yuqori natija ko'rsatgan 100 ta tadbirkorlik sub'ektiga raqamlashtirish, xalqaro standartlar va «yashil» texnologiyalarni joriy etish bilan bog'liq xarajatlar uchun 300 million so'mgacha grant ajratish taklif etildi.
