Ukraina fuqarosi Lyubov Rojanskaya 1 oktyabr kuni Ostona aeroportida Rossiya so‘roviga asosan qo‘lga olindi. So‘rov Kollektiv xavfsizlik shartnomasi tashkiloti (KXSHT) orqali yuborilgan, deb yozadi Deutsche Welle qo‘lga olingan fuqaroning advokati Aleksey Pryanishnikovga tayanib.
Ma’lumotni Ostona advokati Riza Nurbayeva ham tasdiqlagan. Uning so‘zlariga ko‘ra, Rojanskaya Istanbuldan uchib kelganidan so‘ng chegara nazorati vaqtida qo‘lga olingan. Hozir u Ostonadagi tergov hibsxonasida saqlanmoqda. Yaqin uch kun ichida uning keyinchalik hibsda saqlanishi masalasi ko‘rib chiqilishi kutilmoqda.
Rojanskaya Ukraina fuqarosi hisoblanadi. Nurbayevaning so‘zlariga ko‘ra, uni Rossiyaga topshirish ehtimoli mavjud. U yerda ayolga nisbatan bolani o‘g‘irlashga urinish bilan bog‘liq jinoiy ish qo‘zg‘atilgan.
Pryanishnikovning aytishicha, Rojanskaya Ostonaga Rossiyadan unga topshirilishi kerak bo‘lgan nabirasi uchun borgan.
Bu voqea 2021 yilda boshlangan. 2018 yilda tug‘ilgan farzandi bilan Odessada yashagan ukrainalik Alla Andreyeva Rossiya fuqarosi bo‘lgan ikkinchi erining oilasi oldiga Kaliningrad viloyatiga bolasi bilan borgan va o‘sha yerda qolgan.
To‘liq ko‘lamli urush boshlanganidan so‘ng, 2022 yil mart oyida Andreyeva Rossiya Ichki ishlar vazirligiga o‘zi va farzandi uchun Ukraina fuqaroligidan voz kechish haqida ariza bergan. O‘sha yili ular Rossiya fuqaroligini olgan.
2025 yil mart oyida Ukraina Oliy sudi bolaning otasi tomonidan berilgan da’voni ko‘rib chiqib, bolaning yashash joyi uning Ukraina fuqarosi bo‘lgan otasi yashaydigan Odessa shahri ekanini belgilagan.
Pryanishnikovning so‘zlariga ko‘ra, 2026 yil iyul oyida Andreyevaning yangi eri Vitaliy Andreyev va bola qaramog‘ida bo‘lgan uning otasi Vyacheslav Rojanskaya bilan bog‘lanib, bolani uning ukrainalik otasi va buvisiga topshirishni taklif qilgan.
27 avgust kuni tomonlar bolani topshirish masalasi bo‘yicha muzokaralar olib borgan. Advokatning ta’kidlashicha, bu vaqtga kelib Kaliningrad Markaziy tuman sudi Rojanskayaga nisbatan ehtiyot chorasi sifatida qamoqqa olish haqida qaror chiqargan.
Rossiya tomoni KXSHT liniyasi orqali ekstraditsiya jarayoni doirasida yuborgan hujjatlarda keltirilgan ma’lumotlarga ko‘ra, ayni paytda Kaliningrad viloyati bo‘yicha FXX tergov bo‘linmalari Rojanskayani qidiruvga berish va ekstraditsiya qilish uchun materiallar tayyorlagan.
Pryanishnikovning ta’kidlashicha, ogohlantirishlarga qaramay, Rojanskaya bolani olib ketish istagida Ostonaga kelgan.
Advokat Riza Nurbayeva DW nashriga ma’lum qilishicha, Rossiyada Rojanskayaga nisbatan jinoiy ish hali 2023 yilda qo‘zg‘atilgan.
«U Qozog‘istonga uchib kelganida, Kaliningrad sudining qarori asosida qo‘lga olindi. Unga nisbatan 2023 yildan buyon go‘yo bolani o‘g‘irlashga urinish bo‘yicha jinoiy ish qo‘zg‘atilgan, u esa bu haqda bilmagan, chunki umuman Rossiyaga kirmagan», — deydi Nurbayeva.
Pryanishnikov Rojanskayaning qo‘lga olinishini Rossiya maxsus xizmatlari tomonidan oldindan rejalashtirilgan operatsiya natijasi deb hisoblaydi va voqeani FXX provokatsiyasi deb atadi. Uning fikricha, ish Rossiyaning Ukrainaga qarshi urushi bilan bog‘liq siyosiy kontekstga ega bo‘lishi mumkin.
Material e’lon qilingan paytga qadar Rossiya va Qozog‘iston rasmiylaridan ushbu ish bo‘yicha rasmiy izohlar kelib tushmagan.
Eslatib o‘tamiz, Qozog‘iston Rossiyaga ekstraditsiya qilish bilan bog‘liq bir nechta shov-shuvli ishlar markazida qoldi. Bir necha kun oldin o‘nlab mamlakatlardan 150 dan ortiq huquq himoyachisi va faol Ostonaga chechenistonlik faol Mansur Movlayev va Aleksey Navalniy shtabi sobiq xodimi Yuliya Yemelyanovalarni Moskvaga topshirmaslikka chaqirdi.
Movlayev 2025 yil may oyidan beri Olmaotada ekstraditsiya maqsadida hibsda saqlanmoqda. Sentyabr oyida u tergov hibsxonasida ikki marta o‘z joniga qasd qilishga uringan. BMTning Inson huquqlari bo‘yicha qo‘mitasi Qozog‘istonni uning shikoyati ko‘rib chiqilgunga qadar Movlayevni Rossiyaga topshirmaslikka chaqirdi.
