Siz 70 yoshli aktrisa va xonanda Salamat Sadiqovaning davlat mukofoti — «Qirg‘iz Respublikasi faxri» unvonini Prezident Sadir Japarov qo‘lidan qabul qilib olganiga oid lavhalarni ko‘rdingizmi?
Marosim paytida san’atkor davlat rahbariga chuqur ta’zim qildi. Shundan so‘ng mazkur holat ijtimoiy tarmoqlarda keng muhokamaga sabab bo‘ldi.
Sadiqova o‘zining ta’zimi haqidagi savolga shunday javob berdi — aslida uning so‘zlari videoning o‘zidan ham ko‘proq narsani anglatardi:
«Men davlat rahbariga ta’zim qilganimda, o‘z baxtimga, farovonligim va to‘kin-sochinligimga, kuchim va sabr-toqatimga, ortda qolgan kunlarga, xalq bilan birga boshdan kechirgan davrlarimizga, orttirgan hayotiy tajribamizga va bizga mo‘l-ko‘lchilikni tatib ko‘rish imkonini bergan Yaratganga ta’zim qildim!»
Albatta, bu holatni mashhur san’atkorning shaxsiy, hissiy ishorasi sifatida qabul qilish mumkin. Ammo bu sahnada bundan ko‘ra kengroq ma’no ham bor. Markaziy Osiyoning ayrim mamlakatlarida davlat hokimiyatiga sig‘inish asta-sekin shunday shakllarga ega bo‘lmoqdaki, ularni endi maddohlikdan ajratish qiyin.
Bir vaqtlar bunday manzaralar asosan Tojikiston va Turkmanistonni anglatar edi. Endi esa bu siyosiy uslub Qirg‘izistonga ham yetib kelayotgani haqidagi tasavvur tobora ko‘proq paydo bo‘lmoqda. Holbuki, yaqin-yaqingacha Qirg‘iziston Markaziy Osiyodagi «demokratiya oroli» sifatida qabul qilinar edi.
Inson kasbiy xizmatlari uchun davlat mukofotiga sazovor bo‘ladi — va odatdagi hurmat ishorasi o‘rniga omma oldida prezident oldida egilib ta’zim qiladi. Keyin esa buni o‘zining «baxti», «farovonligi» va «to‘kin-sochinligi»ga ta’zim qilgani bilan izohlaydi.
Yana bir jihatni ham payqamaslik qiyin — aynan shu paytda Japarovning yuz ifodasi. Aftidan, bunday hurmat ifodasi uni qoniqtirardi.
Qirg‘iziston uzoq vaqt davomida ko‘plab qo‘shnilaridan aynan nisbatan siyosiy erkinlik va fuqarolik jamiyatining sezilarliroq roli bilan ajralib turgan. Shu bois hokimiyatga munosabat madaniyatining o‘zgarayotganini ko‘rsatuvchi bunday ramzlar yanada tashvishli ko‘rinadi.
Bu hokimiyatning shaxsga bog‘lanishi qay darajada uzoqqa borishi mumkinligining bir simptomidir. Va sizga ishonch bilan aytamanki: Qirg‘izistonda bu jarayon hali juda-juda uzoqqa borishi mumkin.
