Qirg'iziston delegatsiyasi ovoz berishdagi g'alabasini nishonlamoqda. BMT matbuot xizmati fotosurati
Qirg'iziston o'z tarixida birinchi marta Birlashgan Millatlar Tashkiloti Xavfsizlik Kengashining doimiy bo'lmagan a'zosi etib saylandi. Bu haqda xalqaro tashkilot aytiga ko'ra, Bu haqda 3 iyun kuni BMT Bosh Assambleyasining 80-sessiyasi davomida o'tkazilgan ovoz berish natijalaridan so'ng ma'lum bo'ldi, deb yozilgan tashkilot saytida.
Markaziy Osiyo respublikasi Osiyo-Tinch okeani mintaqasidan Xavfsizlik Kengashida o'rin olishga harakat qilardi. Saylanish uchun mamlakatlar a'zo davlatlar ovozlarining uchdan ikki qismini, ya'ni 127 ta ovozni olishi kerak edi.
Dastlab, bu mintaqadan hech bir vakil bu chegarani kesib o'tolmadi. Faqat to'rtinchi bosqichda g'olib aniqlandi: Qirg'iziston 142 ovoz, uning asosiy raqobatchisi Filippin esa 49 ovoz oldi.
Respublika vakillari Xavfsizlik Kengashida 2027 yil 1 yanvardan ish boshlaydilar va 2028 yil oxirigacha a'zo bo'lib qoladilar. Qirg'iziston hozirda Osiyo-Tinch okeani mintaqasini ifodalovchi Xavfsizlik Kengashida doimiy bo'lmagan o'rinni egallab turgan Pokiston o'rniga keladi.
Ovoz berish natijalari e'lon qilingandan so'ng, Markaziy Osiyo mamlakati prezidenti Sadir Japarov vatandoshlarini g'alaba bilan tabrikladi.
«Biz BMT tarixida yangi sahifani yozishda ishtirok etamiz», — dedi davlat rahbari.
Shuni ta'kidlash lozim, Qirg'iziston nomzodini qo'llab-quvvatlash kampaniyasi 2025 yili Nьyu-Yorkdagi BMT bosh qarorgohida 150 dan ortiq mamlakat diplomatlarini birlashtirgan rasmiy qabul bilan boshlangan. O'shanda Qirg'iziston Tashqi ishlar vazirligi Bishkekning Xavfsizlik Kengashiga potentsial a'zolik uchun asosiy ustuvor yo'nalishlarini shakllantirgandi. Bular mojarolar oldini olish, qurolsizlanish, kichik va rivojlanayotgan davlatlarni qo'llab-quvvatlash va Afg'onistondagi barqarorlikni o'z ichiga olgan.
Tashqi ishlar vazirligi BMTning 60 dan ortiq vakili hech qachon Xavfsizlik Kengashida ishlamaganini, ayrim davlatlar esa besh yoki olti marta saylanganini ta'kidlagandi. Shunday qilib, Qirg'iziston ushbu nomutanosiblikka murojaat qilib, o'z nomzodligini yanada teng huquqli vakillikka erishish yo'lidagi qadam sifatida ko'rsatdi.
Markaziy Osiyo mamlakati nomzodini barcha mintaqaviy qo'shnilari qo'llab-quvvatladi. Biroq, Qirg'iziston Xavfsizlik Kengashining doimiy bo'lmagan a'zosi bo'lgan birinchi Markaziy Osiyo davlati emas. Qozog'iston 2027-2028 yillari ushbu BMT tuzilmasida vakillikka ega bo'lgan.
3 iyun kuni bo'lib o'tgan ovoz berishdan so'ng, Qirg'iziston bilan birga Avstriya, Zimbabve, Portugaliya, Trinidad va Tobago ham Xavfsizlik Kengashiga a'zo bo'lish huquqiga ega bo'ldi. Ushbu davlatlar vakolatlari 2026 yil 31 dekabrda tugaydigan Pokiston, Gretsiya, Somali, Daniya va Panama o'rnini egallaydi.
Xavfsizlik Kengashi BMTning oltita asosiy organlaridan biri va qarorlari qonuniy kuchga ega bo'lgan yagona organdir. U sanktsiyalarni qo'llash va tinchlik, tartibni saqlash yoki tiklash uchun harbiy kuch ishlatishga ruxsat berish vakolatiga ega.
Xavfsizlik Kengashi 15 ta davlatdan iborat. Veto huquqiga ega beshta doimiy vakil — AQSh, Buyuk Britaniya, Frantsiya, Rossiya va Xitoy — va mintaqaviy asosda ikki yilga saylanadigan 10 ta doimiy bo'lmagan a'zo davlat.
